Egilearen artxiboa: dantzak

Akondia lexar bagan dantzan

Udaberriko Euskal Jaia Akondian, 2021-04-18. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea cc by-sa

Gerra hizkera darabil zenbaitek pandemiaz aritzeko eta dantzak gudak bailiran kontatu izan dira batzuetan. Harrigarria, gudaren aurkako txertoa baitirudi dantzak. Plaza ukatuta, borroka zelaia izandako mendian bilatu dugu dantzarako aterpea, aire zabalaren babesean. 1936tik 1937rako sei hilabetez gerra-zelaia izan zen parajean, belarrak estaltzen dituen trintxera eta lubakien aztarnen gainean dantzatu dugu soka.

Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa

Sei mende lehenago ahaide nagusien arteko borroken testigu izan ziren parajeetan. Gerra hasi zenean leizarrez beteta eta gerra bukatu orduko leizarrez biluzik ageri ziren mendi eta zelaietan. 

Akondiako lehelengo gerra, agiriak diñuenez, 1390garren urtean izan zan. Gerrate haren ondorenez zabaldu zan “Akondiako kanta“, burrukan gertatu zana gogoratuz, Acundia lejar (…)ga lejarbaga hasten zana. Juan San Martin

Euskal Barrokensemble, Jantzari dokumentala eta mendi-buelta kulturalak osatu dute Eibarko Klub Deportiboko hiru batzordek (kultura, mendia eta dantza) elkarrekin antolatutako Udaberriko Euskal Jaiaren programa. Ohikoa formatoan ezin direnan gauzak antolatu ez-ohikoak probatu behar dira, eta horrela iritsi da honakoa. Kultura aire zabalean, mendi aldera eraman, eta beraz, kultura eta kirola, natura eta kultura batera ospatzeko aukera.

Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa

Jantzari parekideak

Dantza pandemikorako alokatu eta prestatu dugun Kezka-garajea dokumentalaren proiekzio-areto moduan egokitu dugu. Horma zuri majoa daukala aprobetxatuta, Dantzan Biharrianeko proiektorea eta emepebostekoen soinu-ekipoa jarri eta Udalak utzitako aulkiekin prest dago aretoa. Hori bai, argitasun gehiegi geneukan eta luzeroak iluntzen aritu gara azken orduan. 

Jantzari dokumentala Eibarren
Jantzari dokumentalaren aurkezpena Eibarren, Kezka garajean, 2021-04-14. Argazkia: Jokin Hazas – Kezka dantza taldea cc by-sa

Iurretako dantzariek hain berea eta hain maitea duten dantzari-dantzan emakumeen parte hartzea bideratzen hasteko egindako bidea erakusten du Jantzari dokumentalak. Olatz Plazaola eta Unai Esturo etorri zitzaizkigun aurkeztera eta bai prozesuak, bai dokumentalak eragin dizkien gogoetan eta sentipenak partekatzera. Dokumental ederra da, hunkigarria zenbait unetan, eta adi-adi ikusi dugu paret handian. Iurretarrak zoriondu eta testigantza hau jaso izana eskertzea baino ez zaigu geratzen, eta parekidetasunaren bidean oraindik egiteko dugun guztia aztertu, jakina!

Jantzari dokumentala Eibarren
Jantzari dokumentalaren aurkezpena Eibarren, Kezka garajean, 2021-04-14. Argazkia: Oier Araolaza – Dantzan cc by-sa

Akondian dantzan 

Urkizun batu dira mendi-bueltan parte hartzeko izena-emanda zuten ibiltariak. Talde txikietan antolatuta joan dira abiatzen. Ibilbideko zenbait puntutan kultura ekitaldiak izan dituzten harrera eginez: bertsolariak Santa Kurutzen, trikitixa Usartzan eta dantza Akondian. Soka-dantza, aurreskua dantzatu dugu Akondian. 

Udaberriko Euskal Jaia 2021
Mendizaleak, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Fernando Retolaza.
Udaberriko Euskal Jaia 2021
Bertsolariak Santa Kurutzen, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Fernando Retolaza.
Udaberriko Euskal Jaia 2021
Erromeria Usartzan, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Fernando Retolaza.

Mendi-buelta ibiltarientzat utzita, txistulariak eta dantzariak zuzenean joan gara Arratetik Akondiaruntz. Haize ederrak eman digu ongi-etorria Akondia gainean. Eta giro ederrakin egin dugu entsegua eta ondoko saioa. Jose Antonio Roigek hegan jarri du kamera eta airetik ikusi ditu Akondia lexar baga eta bere lubakiak.

https://dantzan.eus/bideoak/aurreskua-akondian/embed

Ekhi Zugasti, Amaia Baglietto eta Josu Agirre aritu dira txistua eta danbolinarekin, eta Iraide Ansorenak aritu da atabalarekin. Andoni Altzibar eta Iñaki Barua etortzekoak ziren, baina azken orduan Akondiara etorri ezinda geratu dira. 

Aurreskua Akondian
Kezka dantza taldeko txistulariak. Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Fernando Retolaza.
Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa

Jone Lahidalga eta Luken Aranburu aurresku eta atzesku lanetan aritu dira, Ane Muguruza eta Jone Saez zerbitzari, eta sokan izan dira dantzan Maider Altzibar, Uxue Gisasola, Irune Saez, Unai Txurruka, Jone Amuategi, Jokin Hazas, Oier Araolaza, Ainhoa Larrañaga eta Izar Araolaza. 

Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa
Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa
Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa
Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa
Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa
Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa
Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa

Lirio berdez jantzirik

Lau musikari daude Arrateko aldarean. Miren Zeberio, David Chupete, Enrike Solinis eta Pablo Martin Caminero dira. Euskal Barrokensemble. Barroko garaiko musika ekarri dute, jotzeko modu paregabeaz ekarri ere. Musika zoragarriz bete dira Arrateko elizaren barrunbeak. Ibiltariek atseden hartu dute belarriak gozatzearekin batera. 

Solinis Euskal Barrokensemble Arraten 2021
Miren Zeberio, David Chupete, Enrike Solinis eta Pablo Martin Caminero, Euskal Barrokensemble Arrateko elizan, Udaberriko Euskal Jaia Akondian, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa

Menditik antzokira, antzokitik plazara?

2021 urte pandemiko berezi honetan ez-ohiko moduak bilatu behar izan ditugu gure festak, eta kasu honetan Eibarko Euskal Jaia ospatzeko. Mendira jo dugu apirilean eta antzokian aritu gara maiatzean. Hurrengoa plazan.

Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa
Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa
Aurreskua Akondian 2021
Aurreskua Akondian, Kezka dantza taldea, Udaberriko Euskal Jaia, 2021-04-18. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea cc by-sa

Dantzaldien bilakaera zentrifugoa Euskal Jaian

Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.

Plazan dantzatzeko aukerarik gabe, Coliseo Antzokian emanaldi didaktikoa eskaini genuen 2021eko maiatzaren 30ean, Eibarko Klub Deportiboak antolatutako 56. Euskal Jaiaren programaren baitan. Korrotik pikutara izeneko hitzaldi-dantzatu honetan korroan, borobilean hasi eta egitura koreografikoen bilakaera kontatu eta dantzatu dugu.

Korrotik pikutara 2021 antzokian
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.

Borobiletik sokara

Arrateko kantutegitik jasotako kopla zaharrak irradakan dantzatuz eta kantatuz hasi gara. 

Birjiña Arrateko Zeruko lorea, zuri ta enkarnada, graziaz betea.
Arrateko zelaiko bai floridadea, hantxe kantetan dabe ederki Salbea.
Lirio loraz dago Arraten altarea, handixek gora doa zerura bidea.
Zerura gura neuke zerura boladu, aingeruak baleidakez heguak prestadu.

Korrotik pikutara 2021 Kezka
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.

Borobila hautsi gabe, eskuak askatu gabe, dantza-jauzi bat egin dugu, ostalerrak, Gari Otamendik arrabitarekin jo, dantzatu eta markatu diguna. Txulalaik irradaka izateko dituen ezaugarriak ikusi eta dantzatu ondoren, borobila eten da eta sokan aurrendari eta azkendari bat agertu dira.

Korrotik pikutara 2021 Kezka
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.

Jone Lahidalga aurreskulari eta Luken Aranburu atzesku direla desafioa dantzatu dute Jose Migel Laskurainen txistuaren doinura eta Iraide Ansorenaren atabalaren erritmora. Soka korapilotu dugu zubien bidez eta agurra eta Aita San Migel dantzatu diote aurresku-atzeskuek Ane Muguruza eta Jone Saez zerbitzariekin batera gonbidatu paperean egokitu den Maider Altzibarri. 

Korrotik pikutara 2021 Kezka
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.
Korrotik pikutara 2021 Kezka
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.

Sokatik ingurutxora

Gorteetan bezala, plaza eta larrainetan, bikote dantzak nagusitu arren borobilean dantzatzeko ohiturari eutsi zitzaion eta horren erakusgarri diren adibide batzuk dantzatu ditugu: ingurutxo bihurtutako polka, bolant-dantza tankera duen ezkotixa, larrain-dantzan ezagun zaigun baltsa. Quico Puges, Adolfo Jainaga, Iraide Ansorena, Jose Migel Laskurain, Gari Otamendi eta Unai Narbaiza musikariek liluratu gaituzte beren musika ederrarekin, eta antzokia betetzen zuten ikusleak inbidiaz bete, hain musika dantzagarria dantzatu ezinagatik.

Korrotik pikutara 2021 Kezka
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.
Korrotik pikutara 2021 Kezka
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.

Bikoteak laukote edo seikote bihurtuta, kontra-dantzen munduari begiratu diogu, bai Marin Marais-en Le Basque kontra-dantzan dantzatuz, bai euskal arku-dantzak eta Nafarroa Beherean dantzatzen diren  kontra-dantzak, finean dantza bera direla agerian jarriz. 

Korrotik pikutara 2021 Kezka
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.

Zentrifugadorak bere bidean darrai eta laukoteak bikotetan askatuz, korrido eta arin-arinekin iritsi zaigu sakabanatze prozesua azken helmugara, alegia, pikutara.

Korrotik pikutara 2021 Kezka
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.

Musikariak eta dantzariak

Jose Migel Laskurainek jo du txistua, Adolfo Jainagak trikitixa, Quico Pugesek biolontxeloa, Gari Otamendik biolina, Iraide Ansorenak perkusioak eta Unai Narbaizak panderoa. Dantzariak berriz honakoak izan dira: Jone Lahidalga, Ane Muguruza, Luken Aranburu, Maider Altzibar, Uxue Gisasola, Ainhoa Larrañaga, Unai Txurruka, Irune Saez, Jone Saez, Izar Araolaza, Jone Amuategi, Maite Gonzalez, Oihane Llorente, Julene Usobiaga, Josu Garate eta Oier Araolaza, eta azken honek egin ditu esatari-gidari lanak.

Korrotik pikutara 2021 Kezka
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.
Korrotik pikutara 2021 Kezka
Korrotik pikutara Eibarko Euskal Jaian, Kezka dantza taldea, Eibar, Coliseo antzokian, 2021-05-30. Argazkia: Felipe Loiola.

Tenpraren Guarpenaren hiru emanaldi ikusminari erantzuteko

Oihane Puertas eta Idoia Lahidalga, Tenpraren Guarpena aurkezten. Eibar, Portalea, 2021-09-23. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea cc-by-sa

Ez genuen aurreikusi Idoia Lahidalgaren eta Oihane Puertasen Tenpraren Guarpena dokumentalak horrelako ikusmina eragingo zuenik. Erronkariren berezko erakargarritasunari, bailara horretako emakumeen lanen oroitzapena, eta bereziki, Lahidalga eta Puertas sortzaile gazteen lana ikusteko nahia gehituta, ikusle erantzun ederra izan da ondorioa. 19:00etarako aurreikusitako emanaldia azkar bete zela ikusita, 20:00etarako bigarren emanaldia ireki genuen, eta hori ere bete zenean, egileen eskuzabaltasunari esker 20:45ean hirugarren pasea eskaini zen: 112 ikusle guztira.

20210923_PortaleaTenprarenguarpena_OA_9211_r.JPG
Trenparen Guarpena. Eibar, Portalea, 2021-09-23. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea cc-by-sa

Emakumeen lan ahaztuak

Tenpraren Guarpenak Erronkari ibarreko emakumeek egiten zituzten lanak jartzen ditu kontakizunaren erdigunean. Mendialdeko baso-mutil eta almadiazain gizonezkoen mundua maiz kontatua eta oroitua izan dela kontziente dira egileak eta emakumeen bizi-modu gogorrean egiten zituzten lanetan jartzen dute arreta. Zuberoara espartinak egitera doazen enaren oroitzapena ageri da dokumentalean, baina erdigunean horiek baino lilura gutxiago eragin izan duten bestelako lana, etxe, soro eta garbitokietan egiten zirenak agertzen ditu. 

Bi belaunalditako lau emakumek kontatzen dituztenek osatzen dute narrazioa, eta Erronkari bertako bizi-lagunek eta emakumeek egin zituzten antzezpenekin grabatutako errekreazioekin irudikatzen dira kontakizunean ageri diren lanak. Irudi eta soinu zaindua nabarmentzen da lanean, eta muntaketa erritmo biziarekin doa saltoka kontakizuna lan batetik bestera. 

Tenpraren guarpena
Tenpraren guarpena (2021). Idoia Lahidalga eta Oihane Puertas.

Oroimenaren ariketa

Komunikazio ikasketak aprobetxatu dituztela erakutsiz ongi prestatu eta komunikatutako aurkezpenak egin dituzten Puertasek eta Idoiak emanaldien aurretik, eta galderak erantzuten ere zentzuz eta arrazoiz aritu dira. Galdera eta ekarpenetan zenbaitek aipatu zuen agian emakumeek Erronkarin egiten zituzten lanen antzekoak izango zirela Eibarren eta inguruetan garai horretako emakumeek egiten zituztenak, baina neguaren gorritasuna beste bat izanik mendialdean, ezin konparatu izoztutako errekan erropa garbitzeko lanak Deba ibarrekoekin. Ikusleen artetik ekarpena egin zutenen artean ziren XX. mendean Erronkariko azken euskalduna izan zen Antonia Anauten ondorengoetako batzuk.

Dantzaren sokan lotuta Otxandion

Soka-dantzen ekitaldia Otxandion, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa

Dantza, musika eta bertso, programa ederra antolatu dute Otxandion Urduri dantza taldeak eta Iurretako dantzariek. Soka-dantza gainbeheran dagoela sumatzen dute Durangaldean eta balioan jartzeko jaialdia antolatu dute irailaren 4an. Pozik hartu dugu gonbidapena Kezka dantza taldean. Zer esanik ez “kartela” ezagutu ahala piztu digun ilusioa: Bermeoko Alkartasuna, Iruñeko Duguna, Iurreta, Durango, Berriz eta Garaiko dantzariak, Gari Otamendi, Carlos Sagi eta Ander Blasco musikariak, Miren Amuriza eta Unai Iturriaga bertsolariak, Josu Zabala musikari eta akuilaria… 

Ander Blasco, Gari Otamendi, Carlos Sagi
Ander Blasco, Gari Otamendi eta Carlos Sagi. Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Oier Araolaza – Dantzan CC by-sa

Plaza eder bat herri dotorearen erdian

Otxandio distiratsu dago. Etxe, kale eta plaza, txukun eta dotore ageri zaizkio bisitariari eta herriaren erdian, udaletxe txiki bezain politaren parean plaza eder-ederra. Eszenatokia, eserlekuak, ingurua hesituta aforoa neurtzeko, soinua…. dena prest dute antolatzaileek iritsi garenerako. Dantzarako atondu, instrukzioak jaso eta prest gaude dantzarako. Hasi da jendea plazara hurbiltzen.

Otxandio 2021 Soka-dantza jaialdia
Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Oier Araolaza – Dantzan CC by-sa

Sokaren erregelak

Eserleku asko daude plazan eta zalantza dugu beteko diren, baina antzematen da dantza-jaialdien gosea dagoela eta Otxandio eta hango eta hemengo ikuslez betetzen hasi dira aulkiak. Herrikoez gain Durangaldea, Zarautz, Baztan, Oñati edo Santurtzitik iritsitako dantza-zaleak ezagutu ditugu ikusleen artean. Plaza ia betetzen duten ikusleei Miren Soloeta eta Eneko Abasolo “Abarkas”-en ongi-etorria eskaini ondoren, Bizkaiko gaiteroen pieza batekin hasi da jaialdia. 

Otxandio 2021 Bizkaiko gaiteroak
Bizkaiko gaiteroak, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.

Erregelen deia jo du Alex Agirrebeitia txistulariak eta Durangoko eta Berrizko bina dantzari plazaratu dira. Andoni Urtiagak eta Aritz Lasargurenek dantzatu dituzte aurreskuaren erregelak eta Gorka Otaduyk eta Ixone Aromak atzeskuarenak. Durangaldeko dantza-kode zahar eta konplexua dantzatzeko estilo eta tankeren aberastasuna hasi da plazaratzen.

Otxandio 2021 Durango eta Berrizko dantzariak
Erregelak, Berriz eta Durangoko dantzariak, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Durango eta Berrizko dantzariak
Soka-dantza, Berriz eta Durangoko dantzariak, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Durangaldeko dantzariak
Iurreta, durango, Garai eta Berrizko dantzariak. Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Oier Araolaza – Dantzan cc by-sa

Norbanakoa taldean

Talde estilo bateratua eta norbanakoaren nortasuna uztartzeko moduaz lezio paregabea eskaini digu Duguna dantza taldeak eskainitako soka-dantzan. Pandemiak hainbat talde kinka larrian jarri badu ez da hori Dugunaren kasua, belaunaldi gazte eta ederra loratzen ari baita beteranoen sokara eskuz esku helduta.

Otxandio 2021 Duguna dantza taldea
Soka-dantza, Duguna dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Duguna dantza taldea
Soka-dantza, Duguna dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Duguna dantza taldea
Soka-dantza, Duguna dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Duguna dantza taldea
Duguna dantza taldea. Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Oier Araolaza – Dantzan cc by-sa

Bertsotan ere aurreskua eta atzeskua kontzeptuak erabiltzen direla kontatu zigun behin Eñaut Agirrek. Bidea ireki batek, errematatu besteak, bertsoaren erregeletan duten trebetasunaz gain, euskal dantzarekiko duten gertutasuna agertu dute Miren Amurizak eta Unai Iturriagak, Josu Zabalak soinuaz lagunduta.

Otxandio 2021 Josu Zabala, Miren Amuriza, Unai Iturriaga.
Josu Zabala, Miren Amuriza, Unai Iturriaga. Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.

Neurrian sartzeko Kezka

Hamar minutuko mugan sartzeko kezkaz aritu gara entseguetan. San Joan eguneko soka-dantzan ohikoa dugun tankeran, eskutik helduta eta elkarri eskutik tiraka egin dugu plazarako sarrera. Maskarapean arnasari buelta emateko astirik gabe dantzatu dute desafioa aurreskuak eta atzeskuak.

Otxandio 2021 Kezka dantza taldea
Soka-dantza, Eibarko Kezka dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Kezka dantza taldea
Soka-dantza, Eibarko Kezka dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.

San Joan zortzikoaren doinura puntu-jolasean aritu gara gero, bakarlarien eta talde osoaren aldairak tartekatuz. Urduri dantza taldeko bi dantzariri agurra eta Aita San Migel dantzatu ondoren zubiri-zubiri atera gara plazatik.

Otxandio 2021 Kezka dantza taldea
Soka-dantza, Eibarko Kezka dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Kezka dantza taldea
Soka-dantza, Eibarko Kezka dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Kezka dantza taldea
Soka-dantza, Eibarko Kezka dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Kezka dantza taldea
Kezka dantza taldea. Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Jonander

Oinak dantzan, ipurdia geldi

Gari Otamendi, Ander Blasco eta Carlos Sagi, hiru musikari handi, mundua dantzan jartzeko musika armatzat daukatenak. Arrabita, esku-soinu, alboka eta pandero, euskal tradizioko dantza-doinu ederrak eskaini dituzte. Ikusleen oinak eta ipurdiak geldi egon ezin sumatzen ziren, baina sorbalda, esku eta buru baino ezin dantzatu gaurkoan.

Otxandio 2021 Ander Blasco, Gari Otamendi, Carlos Sagi
Ander Blasco, Gari Otamendi, Carlos Sagi, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.

Bermeoko Alkartasuna dantza taldeak 100 alargunen dantza ekarri du Otxandioko plazara. Itsasoak eramandako arrantzaleen doluz irradakan dantzatzen dira, Thierry Biskariren kantan oinarritutakoa, Uxue Alberdiren hitzak eta Patxi Labordak mazurka erritmora koreografiatuta.

Otxandio 2021 Alkartasuna dantza taldea
Ehun alargunen dantza, Bermeoko Alkartasuna dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Alkartasuna dantza taldea
Ehun alargunen dantza, Bermeoko Alkartasuna dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Alkartasuna dantza taldea
Alkartasuna dantza taldea. Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Oier Araolaza – Dantzan cc by-sa

Mazurkaren malenkoniari beste mazurka batek eman dio erreleboa, bigarren hau Gari Otamendi, Ander Blasco eta Carlos Sagi hirukotearen eskutik, eta eserita bada ere, hainbat hanka dantzan ari dira dantza bihurrian. 

Erregela bihurriak eta zortziko erregularrak

Durangaldeko erregelen bigarren txandan Garaiko Unai Etxeita eta Eneko Sarrigoitia, eta Iurretako Eñaut Aiartzaguena eta Maitane Totorika aritu dira aurresku eta atzesku lanetan.

Otxandio 2021 Garaiko dantzariak
Erregelak, Garaiko dantzariak, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Iurretako dantzariak
Erregelak, Iurretako dantzariak, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.

Alex Agirrebeitian txistuaren doinura erretiratu dira horiek eta sartu da plazara Otxandioko Urduri dantza taldeko soka. San Pedro zortziko ederra dantzatu dute errementarien omenez.

Otxandio 2021 Urduri dantza taldea
Soka-dantza, Urduri dantza taldea, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Urduri dantza taldea
Urduri dantza taldea, Soka-dantzen ekialdia, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Urduri-dantza taldea
Urduri dantza taldea, San Pedro zortzikoa, Soka-dantzen ekialdia, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.
Otxandio 2021 Urduri dantza taldea
Urduri dantza taldea. Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Amaiur Aristi – Dantzan CC by-sa

Azken soka, segitzeko bultzada

Segidan jaialdian parte hartu dugun talde guztietako bina dantzarik osatutako sokak hartu du plaza. Bizkaiko gaitarien jo eta guztiek batera dantzatu dituzte jota eta porrua, eta Otxandioko txistularien azken kalejirarekin borobildu da jaialdia. 

Otxandio 2021 Soka-dantza ekitaldia
Soka-dantzen ekialdia, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.

Otxandioko garbitoki zaharrean prestatu gara dantzariak eta garbitokiaren azpialdean bildu gara dantza-ostean afal-mokadurako. Bai goxotasuna eta berotasuna otxandioarrek eskaini digutena. Dantzari, dantzazale eta musikariz beteta Otxandio, afalosteko giro ederra ez dugu berehalakoan ahaztuko. Dantza-festarik gabeko denboraldi luze eta idorraren bukaera izan ote da Otxandiokoa? Hala bedi.

Otxandio 2021 Soka-dantza ekitaldia
Soka-dantzen ekialdia, Otxandio, 2021-09-04. Argazkia: Arkaitz Bengoa.

Idoia Lahidalga eta Oihane Puertasen “Tenpraren Guarpena” Eibarren

Erronkari ibarreko emakumeen bizipenak jasotzen ditu Idoia Lahidalga Baglietto eibartarrak (eta Kezkako dantzariak)  eta Oihane Puertas Ramirez lasartearrak egin duten dokumental honek “Tenpraren Guarpena” dokumentalak. Belaunaldi ezberdinetako lau emakume, bailarako zenbait herritakoak, bizipen ezberdinekin historia berdina kontatzen. Guarpenari etzau akabatan trenpa (oroimenari ez zaio amaitzen denbora) erronkarierazko esalmoldetik dator izenburua, Tenpraren Guarpena, alegia, denboraren oroimena.

Mondragon Unibertsitatean Ikus-entzunezko Komunikazio Graduaren amaierako lan modura egin dute Lahidalgak eta Puertasek dokumentala, eta ekainean aurkeztu dute tribunalaren aurrean. Hain zuzen Kimu Berri 1. Saria jaso dute, gradu bukaerako lanaren aurkezpen onenaren saria. Eta ondoren, Erronkaribarrean hainbat aurkezpen eta emanaldi egin dituzte uda honetan.

Tenpraren Guarpena Eibarren

• Data: 2021eko irailaren 23an, osteguna, 19:00etan.
• Tokia: Portalea Kultur Etxeko (Eibar) areto nagusian (2. solairua).
• Sarrerak: izen-emateak kezka@dantzan.com helbidean edo Kezka dantza taldearen uasapean (605 711 429)
• Antolatzailea: Kezka dantza taldea – Eibarko Klub Deportiboa.
• Laguntzailea: Eibarko Udala.

Arrateko dantzak Kofradia egunean eskainiko ditugu aurten

Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Pandemia tarteko, aurten ere ezingo dugu irailaren 8an bertan ohi dugun moduan Arrateko dantzen sorta zelairatu. Hala ere, kofradia egunean, irailaren 12an, igandean, eguerdiko 13:00ean eskainiko ditugu Arrateko ezpata-dantza eta trokeo-dantzak Arrateko zelaian. Osasun egoera dela eta Eibarko Udalak erabaki du 2021 honetan ere ez antolatzea Arrateko jairik. 2020an ere berdin gertatu zen eta ordukoan ezpata-dantza aurretik grabatu eta irailaren 8an sarean zabaldu genituen irudiak.

Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Aurten ere ez da festarik izango, baina Arrateko dantzak kofradia egunean, irailaren 12an, igandez eskaintzeko aukera izango dugu. 12:30ean izango da meza Arrateko santutegian eta mezaren ondotik ez da prozesiorik izango, eta beraz, 13:00-13:15 inguruan eskainiko ditugu Arrateko dantzak zelaian, Usartza txistulari taldeak eta Kezka dantza taldeak. Arrateko ezpata-dantza eta trokeo-dantzak (makila txikiena, makila handiena eta brokel-makilena) eskainiko ditugu. 

Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Neurriak

Arrate jaietan izan ohi duenarekin alderatuta ez-ohiko tankera du egunotan Arrateko zelaiak, txosnarik, oholtzarik ez bestelakorik gabe, belarrak berdetzen ditu inguruak, probalekuko harriak ere estaliz zenbait puntutan. Probatokiaren inguruan aulkiak jarriko dira eta dantza ekitaldia ikusi nahi duenak aulkietan eserita egon beharko du, distantziak eta ezarritako neurriak betez. Eserlekuak ez dira aldez aurretik erreserbatuko; ikusleak iritsi ahala esertzen joan daitezke.

Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Dantzarien taldea ere azken urteotakoarekin alderatuta apur bat txikiagoa izango da. Azken hamabost urteotan Euskal Herri osoko hainbat dantzari, dantza-maisu eta dantza-lagun gonbidatu ditugu Arratera, gurekin dantzatu eta Arrateko Dantzarien Kofradiako kide izatera. Aurten ordea, iaz bezala, ez da ohorezko gonbidaturik ez eta kanpotik etorritakorik izango eta Kezkako dantzariekin osatuko da taldea.

Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Arrateko Amaren Dantzak 2021

  • Taldeak: Arrateko Dantzarien Kofradia, Kezka dantza taldea eta Usartza txistulari taldea.
  • Data: 2021eko irailaren 12a, igandea, 13:00etan.
  • Tokia: Arrateko (Eibar) zelaia.
  • Dantzak: Arrateko ezpata-dantza eta trokeo-dantzak
  • Antolatzaileak: Kezka dantza taldea – Eibarko Klub Deportiboa, Arrateko kofradia, Eibarko Udala.

Abel Iriondo, Arrateko Dantzarien Kofradiako kidea

Abel Iriondo, Arrate, 2006ko irailaren 8an. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC-by-sa

Kolpe latzarekin iritsi zaigu iraila. Abel Iriondo Elortza, dantzari eta dantza-maisu elgoibartarra hil da 54 urterekin. Arrateko dantzarien kofradiako ohorezko kidea, 2006an lehen aldiz gurekin dantzatu zuenetik ia-urtero izan da Arraten. Kezka dantza taldearekin harremana aurretik zuen ordea. 1990 eta 2000ko hamarkadetan San Joan eguneko soka-dantzan hainbat aldiz dantzatu zuen Untzaga plazan eta 1995-96 inguruan dantza irakasle ere aritu zen Kezkan.

Ohorezko gonbidatu bezala jaso zuen Arrateko Dantzarien Kofradiaren domina 2006an eta hamabi aldiz dantzatu du Arraten guztira, bi domina eskuratzeko merituak egin dituen lehen dantzaria izanik. Arraten bere dantzari dohain bikainak erakusteaz gainera, kanturako, festarako eta erromeriarako lagun ezinhobea zela erakutsi digu urtez urte. 

Arrateko dantzak 2006 Ohorezko gonbidatuak
Mikel Legorburu, Abel Iriondo, Lourdes Odriozola eta Jon Lizarralde. Elgoibarko Haritz dantzari taldeko dantzariak Arrateko Dantzarien Kofradiako ohorezko gonbidatuak. Arrate, 2006ko irailaren 8an. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC-by-sa

Arrateko dantzak irailaren 12an aurten

Aurten, pandemia dela eta, kofradia egunean, irailaren 12an eskainiko ditugu Arrateko dantzak Arrateko zelaian. Datozen egunetan eskainiko dugu horren inguruko xehetasun gehiago. Eguna aldatuta hainbat kontu aldatuko dira aurten, baina Abel Iriondok gurekin ez izatea izango da larriena.

San Juan aurreskua 2021 Coliseo Antzokian

San Juan aurreskua Eibarren, Coliseo Antzokian, Kezka dantza taldea eta Usartza txistulari taldearekin, 2020-06-24. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza tadea CC-by-sa

Iaz bezala, aurten ere ezin plazan egin San Juan eguneko soka-dantza eta Coliseo Antzokian egingo dugu. Ekainaren 24an, 19:00etan izango da. Ekitaldia Coliseoan bertan ikusteko sarrerak hemen eskuratu daitezke eta bestela, streaming bidez Eibarko Udalaren kanaletik sareratuko da, eta beraz, hemen bertan ere ikusteko aukera izango da. 

Eibarko Dantzari Eguna 2021 online

Hemen ikusiko da ekainaren 10ean, 19:00etan Kezka dantza taldearen Eibarko Dantzari Egunaren emanaldia Coliseo antzokitik.

Programa

2005-06 Arrateko ezpata-dantza
2015-16 Txulalai eta polka-pik
2010 Gipuzkoako zinta dantza
2014 San petrike eta zapatagin
2011 Sarian zun zun
2012-13 Sorgin-dantza eta Oilo-itsua
2007-08 Cortes
2008-09 Dantzari-dantza
Kzk-tp Gipuzkoako uztai-txiki

2020 urte-pandemiko baten dantza-kronika

2021/01/29 09:55

Dantza entsegua, 2020-11-02. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea cc-by-sa

Urtea hasi orduko, urtarrilaren 4an dantzan ari ginen, pozik eta itxaropenez beteta, dantzaz betetako urtebete aurretik genuelakoan. Ez genuen sumatzen inoiz imajinatuko ez genuena, dantza, lana, aisia eta bizitza osorik hankaz gora jarriko zuen pandemia handik gutxira zetorkigula. Hain izan da berezia urtea, jaso dugun zartakoa eta gure bizitza eta jarduerak horrenbeste baldintzatu ditu, erreakzionatzeko gai ere nekez izan garela, eta gure sareko txoko honetan ere ohiko kronikarik apenas sareratu dugula. Ez-ohiko urtean beraz, ez-ohiko kronika, urte pandemiko honen laburpena 10 kapitulutan.

1. Hitzen maisua hitzik gabe

  • Urtarrilak 4: Martin Zalakain Gasteizen, Principal Antzokian

Harrera beroa egin zioten arabarrek Martin Zalakainen abentura dantzatuari Gasteizko Printzipal antzokian. Portugaletetik Baionara, Debatik Iruñera, Euskal Herriko hainbat bazterretako dantzariak biltzen gara Argia dantzari taldearen zuzendaritzapean, eta Gasteizen arabar dantzari bat ere izan genuen gure artean.

Debabarreneko dantzariak Martin Zalakain Gasteiz 2020
Kezka (Eibar), Haritz (Elgoibar), Gure-Kai (Deba), Itxaropena (Zestoa) eta Indarra (Gasteiz) dantzari taldeetako dantzariak Argia dantzari taldearen Martin Zalakain ikuskizunaren emanaldian Gasteizen, Printzipal Antzokian, 2020-01-04ean.

Ikusleen artean, arabar dantzazaleekin batera izan ziren musikari, agintari (Lehendakaria eta Arabako Batzar Nagusietako presidentea tarteko) eta idazleak ere, eta hain zuzen hitzen bi artista handirekin, Asun Garikanorekin eta Bernardo Atxagarekin solasteko aukera izan genuen emanaldi bukaeran.

Martin Zalakain Gasteizen Bernardo Atxaga eta Asun Garikano
Mikel Urbeltz, Gari Otamendi, Asun Garikano, Bernardo Atxaga eta Iñaki Arregi. Martin Zalakain ikuskizunaren bukaeran, Gasteizko Printzipal antzokian, 2020-01-04. Argazkia: Oier Araolaza – Dantzan CC by-sa

Ikuskizunak eragindako emozioak eta dantzak eta musikak ebokaziorako duten gaitasunaz ari ginela, une batean, hitzen maisu handia denak, hitzik gabe zegoela aitortu zigun. Ezustean, inoiz jasotako lorerik ederrena jaso genuela sentituz jarraitu genuen trasteak jasotzeko lanarekin. 

2. Zalakain Sarasuaren herrian

  • Urtarrilak 18: Martin Zalakain Elgoibarren, Olaizaga kiroldegian

Marian Arregi eta Jose Inazio Sarasua gogoratuz eta omenduz abiatu zen Martin Zalakain ikuskizuna Elgoibarko Olaizaga kiroldegian. Hain zuzen ere Jose Inazio Sarasuaren ekimenez eta indarrez hainbat folklore jaialdi eder jaso eta bizitako eszenatokian, Haritz Euskal Dantzari Taldearen herrian, Sarasuaren aberrian. 

Haritz dantzari taldeko kideak Martin Zalakain Elgoibarren
Haritz Euskal Dantzari Taldeko hainbat belaunalditako dantzariak Elgoibarren, Martin Zalakain emanaldiaren baitan, 2020-01-18.

Elgoibarko Martin Zalakainen emanaldian Ekaitz Zilarmendi argazkilaria izan genuen gure artean eta erreportaje zoragarria utzi zigun.

Martin Zalakain Elgoibarren
Martin Zalakain, Argia Euskal Dantzari Taldea, Elgoibar, 2020-01-18. Argazkia: Ekaitz Zilarmendi.

Irudietako batzuetan kazuela berean dantzatzen antzematen zaigun bizi-poza uste baino lehenago bukatu zitzaigun.

Martin Zalakain Elgoibarren
Martin Zalakain, Argia Euskal Dantzari Taldea, Elgoiba, 2020-01-18. Argazkia: Ekaitz Zilarmendi.

3. Kokomarruak Zaldibarrera begira

  • Otsailak 15, Koko-dantzak Arrateballen 

Otsaileko bigarren astean, dena prest genuen inauteriak abian jarri eta koko-eske eta koko-dantzak Eibarko baserri eta kaleetan zabaltzeko. Baina otsailaren 6an herriko mugan dagoen Zaldibarko zabortegian luizia gertatu, Sololuze eta Beltran langileak bertan lurperatuta geratu, autopista eten eta Eibar eta Ermuko airean laino toxikoa zabaldu zen. Otsailaren 15eko goizeko 7:30ean Portaleko dantza-gelan geunden, koko-jantziak janzten hasteko prest, baina zer egingo genuen erabakitzeke.

Koko-dantzak 2020 hasi aurreko bilera
Koko-dantzak kaleratu ala ez erabakitzeko bilera, 2020-02-15. Argazkia: Fernando Retolaza.

Bezperan, otsailaren 14an, Eibarren eta Ermuan kanpoan kirolik ez egiteko eta etxeetako leihoak itxita mantentzea aholkatu zuen Eusko Jaurlaritzak. Egoera aztertu eta iritzi-trukea egin ondoren, baserrietako koko-eskea mantendu eta arratsaldeko herriko kalejira bertan behera uztea erabaki genuen. Jantzi, argazkia egin San Andres parrokiaren atarian, merkatu plazan zeuden baserritar gutxiei bisita eta lehen dantza eskaini eta abiatu ginen.

Koko-dantzak 2020 talde argazkia eliza aurrean
Koko-dantzak, talde argazkia hasieran, 2020-02-15. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC-by-sa

Bi taldetan antolatuta, Arrateballeruntz eta Gorostaruntz abiatu ginen. Talde bat Arrate azpian dagoen Gaztelu baserriraino eraman eta handik behera jaisten hasi ziren dantzan, kantuan eta eskean: Arizmendiguena, Arizmendi, San Juangua, Zelaikoa, Untzeta, Agiñao-azpi, Agiñao-gain, Guenetxe, Narru, Erdikoa, Aretxitagoitikoa, Barrundi, Iñarra, Mendigoiti, Lezeta.

Koko-eskea 2020
Koko-dantzariak eta kokomarruak Eibarren, Untzeta baserrian, 2020-02-15. Argazkia: Fernando Retolaza – Kezka dantza taldea CC by-sa.

Asola Berri soziedadean hamaiketako ederrarekin indarberrituta jarraitu genuen Sumendixa goikora eta behekora. Bitartean, bigarren taldeak ere gorantz jo zuen baina Gorosta alderantz lehenengo: Mugitza, Pagolatxabola, Gorostabeletxe, Gorostagainekoa, Gorostabeña, Gorostazpikoa, Zestero, Kantabria eta hortik jaisten Itsaso, Maapilla, Zezeil, Ezkaregi-Errota eta Lezetaabeletxe.

Koko-eskea 2020
Koko-dantzak, Arraguetako Ama Birjina eta Batista Kojua, 2020-02-15. Argazkia: Fernando Retolaza – Kezka dantza taldea CC by-sa.

Bi taldeak batuta iritsi ziren Lazaretora eta bertan egin genuen azken emanaldia elkarrekin.

Koko-dantzak musikariak 2020
Koko-dantzetan aritutako musikari taldea: Iraide Ansorena, Unai Txurruka, Jose Migel Laskurain, Eneritz Aranburu, Adolfo Jainaga, Unai Narbaiza eta Andoni Urbieta. Eibar, 2020-02-15. Argazkia: Fernando Retolaza – Kezka dantza taldea CC by-sa.

Hor bukatu ziren 2020ko koko-dantzak. Arratsaldeko kalejira bertan behera geratuta koko-jantziak erantzi eta gordetzeko ordua iritsi zen. Gutxi espero genuen une horretan hori izango zela 2020an ohiko modura zerbait hurbilduta egingo genuen azken ekitaldia. 

Koko-eskea 2020
Koko-dantzariak eta kokomarruak Eibarren, 2020-02-15. Argazkia: Fernando Retolaza – Kezka dantza taldea CC by-sa.

Fernando Retolazak egindako argazki gehiago hemen: Koko-dantzak 2020 [argazkiak]

4. Bertan Behera

Eibarren 30 urtez kaldereroak plazaratu ditugu karnabaletan. Zaldibarko zabortegiaren isuriak zirela eta inauterietako programa osorik bertan behera uzteko aukera aurreratu zigun udalak. Guk ere egoera baloratu eta kaldereroak ez ateratzea erabaki genuen. Udalari jakinarazi genion erabakia. Azken orduan udalak ekitaldi batzuk mantentzea erabaki zuen eta ofizialki jakinarazi zuen kaldereroak mantenduko zirela. Otsailaren 21ean, karnabal barikuan, udalak kontratatutako txaranga atera zen eta kalejiran parte hartu ohi duten 8-9 elkarteetatik bateko dozena erdi kidek parte hartu zuten bertan.

Otsailean Txinatik zetorren birusaren soinuak gero eta ozenagoak ziren. Baina martxora sartu orduko alarmak pizten hasi ziren eta martxoaren 13tik aurrera bertan behera izan ziren egutegian gehien errepikatu ziren hitzak. 

Covdi19 pandemiaren ondorioz Bertan behera geratutako batzuk

  • Martxoak 14, larunbata: Martin Zalakain Zornotzan.
  • Apirilak 25, larunbata: Martin Zalakain Deban.
  • Maiatzak 4, igandea: soka-dantza Santa Kurutz auzoan.
  • Maiatzak 23, larunbata: Martin Zalakain Beasainen.
  • Ekainak 12, ostirala: Eibarko Dantzari Eguna. 
  • Irailak 12, larunbata: Martin Zalakain Hondarribian.
  • Urriak 24, larunbata: Martin Zalakain, Astigarragan.
  • Azaroak 1, igandea: Mendi-kultura jaialdia Kalamua-Arraten.
  • Azaroak 30, astelehena: Plazara Dantzara dantzaldia.
  • Abenduak 26, larunbata: Martin Zalakain Donostian, Victoria Eugenian.

Martin Zalakain ikuskizunaren urtea ia-osorik hankaz gora joan da. 

Martin Zalakain 2020 egutegia egindakoak eta bertan behera geratutakoak

5. Dantza-konfinatuak

Konfinamenduan etxetik dantzan jarraitzeko ahaleginak ugariak izan dira. Dantzan.eus-en “Eutsi dantzan” bideo-tutorialak baliatu genituen hasieran. Gero taldeko bideo-deietan aritu gara entseguak egiten, horrek dituen zailtasunak eta mugak ondo ezagutzeraino: etxe bakoitzeko sukaldeko, egongela edo pasilloetako tamainak, soinua eta irudiaren sinkronizazio/ez-sinkronizazioak, e.a.

Kezka entsegu telematikoa konfinamenduan 2020
Kezka, entsegu telematikoa konfinamenduan 2020-04-29.

Entsegu telematikoez gain, beste mota bateko dantza-jardunak ere egin ditugu pantailen-dantzan. Adibidez, Saray Garzia dantzari profesional eibartarrarekin tailer bat egin genuen maiatzaren lehen egunetan.

Kezka bideo-tallerra Saray Garzia  2020
Dantza garaikide tallerra Saray Garziarekin konfinamenduan 2020-05-04.

Eta entsegu telematikoen desabantaila guztien artean aukera positibo txiki bat ere bazela ohartuta, distantzia fisikoaren ondorioz normalki egiten ez dugun moduko bi talderen arteko entsegu konpartituta egin genuen, Iruñeko Duguna dantza taldearekin batera.

Kezka-Duguna dantza-entsegu telematikoa konfinamenduan 2020
Kezka eta Duguna dantza taldeen arteko entsegu-telematiko konpartitua konfinamenduan, 2020-05-20.

6. Dantza-maskaratuak

2020a iritsi arte dantza-maskaratuak beste zerbait ziren. Inauteriekin lotzen genituen. Baina urte honetan inauterietatik kanpo ere aritu gara maskarekin dantzan.

  • Maiatzak 31, igandea: Euskal Jaiaren usaina airean

Maiatzean, Euskal Jaia osorik bertan behera geratuta, talde txikietan antolatuta herriko kale eta plaza batzuk dantzaz eta musikaz girotzen aritu ginen.

Eibarko Euskal Jaia 2020
Euskal Jaiari keinua pandemia garaian Eibarren, 2020-05-31. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC-by-sa

Lau talde antolatu genituen, bakoitzak bere musikari taldearekin: Elgoibarko gaitari gazteak, Jainaga eta Narbaiza trikitilariak, Usartza txistulariak eta Kezkako txistulariak. 

Eibarko Euskal Jaia 2020
Euskal Jaiari keinua pandemia garaian Eibarren, 2020-05-31. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC-by-sa

Euskal Jaia antolatzen duen Eibarko Klub Deportiboko kultura batzordearen laguntzarekin, plaza eta kale nagusietatik ihesi, auzo eta bazterreko plazetara jo genuen, distantziak mantenduz eta jendea biltzen hasi aurretik bukatu eta alde egiteko moduko emanaldi laburrak eskainiz.

Eibarko Euskal Jaia 2020
Euskal Jaiari keinua pandemia garaian Eibarren, 2020-05-31. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC-by-sa

Kaleko dantza emanaldi ibiltariak debekatu aurreko egunak ziren. 

Eibarko Euskal Jaia 2020
Euskal Jaiari keinua pandemia garaian Eibarren, 2020-05-31. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC-by-sa

Felipe Loiolak egindako argazki gehiago hemen: Euskal Jaia Eibarren 2020 [argazkiak]

7. Dantza-bideo-emankizunak uda aurretik

Ekaina etorri zen, baina gure dantza eskolako urteko emanaldi nagusia izaten den Dantzari Eguna ez ginen planteatzera ere iritsi. Soka-dantza kalez kale egiteko proposamena egin genuen, karrika-dantza bat. Baina ezezkoa jaso genuen. Horren ordez antzokian dantzatu eta bideoz zabaltzeko aukera sortu zen.

  • Ekainak 24, asteazkena: San Joan soka-dantza Coliseo antzokian

San Joan eguneko soka-dantza ere, 1994tik etenik gabe Untzaga plazan dantzatu duguna airean zegoen. Azkenean Coliseo antzokian, kameren eta ikusle gutxi batzuen aurrean egiteko aukera sortu zen.

San Juan soka-dantza 2020 Eibar
San Juan eguneko aurreskua edo soka-dantza Kezka dantza taldea eta Usartza txistulari taldearekin, osasungileen omenez, Eibarren, Coliseo Antzokian, 2020-06-24. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Urtero soka-dantzan izaten ditugun omenduak pandemiari aurre eginez lanean zebiltzan osasun-langileak izan ziren.

San Juan soka-dantza 2020 Eibar
San Juan eguneko aurreskua edo soka-dantza Kezka dantza taldea eta Usartza txistulari taldearekin, osasungileen omenez, Eibarren, Coliseo Antzokian, 2020-06-24. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Eserlekuetan osasun alorreko bailarako ordezkari nagusiak eta sokan gertuko bi dantzari, mediku eta erizain. Lehengoez gainera Covid19 gaixoak artatzea egokitu zaienak urte berezi honetan: Txindurriko Iratxe Odriozola dantzari eta txistulari ermuarra eta Haritzeko Ane Astigarraga dantzari elgoibartarra.

San Juan soka-dantza 2020 Eibar
San Juan eguneko aurreskua edo soka-dantza Kezka dantza taldea eta Usartza txistulari taldearekin, osasungileen omenez, Eibarren, Coliseo Antzokian, 2020-06-24. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa
San Juan soka-dantza 2020 Eibar
San Juan eguneko aurreskua edo soka-dantza Kezka dantza taldea eta Usartza txistulari taldearekin, osasungileen omenez, Eibarren, Coliseo Antzokian, 2020-06-24. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa
San Juan soka-dantza 2020 Eibar
San Juan eguneko aurreskua edo soka-dantza Kezka dantza taldea eta Usartza txistulari taldearekin, osasungileen omenez, Eibarren, Coliseo Antzokian, 2020-06-24. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Felipe Loiolak egindako argazki sorta zabalagoa hemen: San Joan soka-dantza 2020 [argazkiak]

8. Dantza-bideo-emankizunak uda ostean

Uda ostean beste ikasturte bat hasi eta pandemia atzean utzita normaltasunera itzultzeko itxaropenak berehala uxatu zituen covid19 birusak. Lehen lepotik burua ekarri zigun irailak eta Arrateko jairik gabe Arrateko Dantzak bideo-enlatatu beharrean aurkitu ginen. 

  • Irailak 5, larunbata: ezpata-dantzan grabaketa Arraten

Ohiko formatuan Arrateko ezpata-dantzarik izango ez zela onartuta, bideoa grabatzeko aukera izan genuen, eta Idoia Lahidalgaren ikus-entzunezko aginduetara eta Jose Antonio Roigeren airetiko begiradapean jarri ginen, urte berezi honetan ezpata-dantzaren oroitzapen berezia gordetzeko asmoz.

Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Usartza txistulari taldetik Enrike Montero, Asier Castelos, Iratxe Gimenez eta Iñaki Orbegozo izan genituen musikari lanetan, eta dantzariak, berriz, Ane Muguruza, Jone Amuategi, Garoa Magunazelaia, Jokin Hazas, Ane Sarasketa, Maialen Araolaza, Julene Usobiaga, Enrike Izagirre, Anartz Fernandez, Igor Baroja, Maddi Sarasua, Peru Alberdi, Maddi Alberdi, Maite Gonzalez, Egoitz Blanco, Miren Hazas, Oihane Llorente, Josu Garate, Jone Saez, Esther Kareaga, Maitane Fariñas, Joseba Aranzabal, Olaiz Agirrebeña, Harkaitz Urreta, Oier Araolaza, Ander Garitagoitia, Ainhoa Larrañaga, Luken Aranburu eta Jone Lahidalga. 

Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Ez ohiko egoera, ez ohiko irudiak; Arrateko zelai eta ingurune berde eta hutsetan ezpata-dantzariak eta txistulariak erakusten dituzten irudi bereziak utzi baitizkigu Felipe Loiolan begiradak.

Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Lau lerroko ezpata-dantza bi taldetan banatuta aritu ginen ezpata-dantzarien arteko distantziak bermatu ahal izateko.

Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa
Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa
Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa
Arrate ezpata-dantza 2020
Arrateko ezpata-dantzaren grabaketa, 2020-09-06. Argazkia: Felipe Loiola – Kezka dantza taldea CC by-sa

Felipe Loiolak egindako argazki gehiago hemen: Arrate ezpata-dantza 2020 [argazkiak]

Idoia Lahidalga eta Jose Antonio Roigek egindako bideoa hemen:

https://dantzan.eus/bideoak/arrate-2020-ezpata-dantza/embed

9. Dekretu artean dantzan

Dekretuak irakurri, arau berriak aztertu, haietara egokitutako berrantolaketak egin eta berriz hasierara, dekretuak irakurri,… Horrela gabiltza irailetik. Lauzpabost astetik behin dena berraztertu behar eta neurri berrietara egokitu behar: protokoloa egin, protokoloa aldatu, protokolo berritu; orain aforoa murriztuta, gero leihoak eta ateak irekita, orain musukoarekin, gero musukoa eta taldea murriztuta, orain distantziarekin, gero distantzia, CO2 neurgailua, hidrogela eta errepertorioa berriz aldatuta. Entseguetarako lokal handiago bat alokatu eta egokitzen jardun gara azken hilabeteetan, Portaleko ohikoa txikia eta motza geratu baitzaigu neurriak betebeharrarekin. 

Kezka entsegua 2020-11-02
CO2 neurgailua Kezka dantza eskolan, Eibar, 2020-11-02. Arg.: Oier Araolaza – Dantzan CC by-sa

Pandemiak kinka larrian jarri du dantza. Entsegu bakoitzak azken entsegua izan daitekeelakoan ari gara dantzan. Biharamunik ez balego bezala dantzan. Entseguetan baino, entseguak egin ahal izateko antolaketa lanetan pasa zaizkigu hilabeteak. Eutsi! esaten du jendeak eta hori egiten saiatu gara: Eutsi dantzan!

https://dantzan.eus/bideoak/dantza-eskolen-osasun-onurak-etb1/embed

Ohiko dantza-emanaldirik egiteko aukerarik ez dugu izan. Baina han hemen, parte hartze txiki batzukin lanpetuta izan gara urte bukaeran ere bai.

  • Irailak 8, asteartea: Diasporaren aurreskua Omaiztegin.

Guretzat Arrate eguna den irailaren 8an ospatzen da Euskal Diasporaren Eguna. Aurten Arrate egunean Arratera joateko aukerarik ez eta diasporaren eguneko ekitaldian antolatu zen aurreskuan parte hartzeko aukera izan genuen.

Diasporaren aurreskua
Diasporaren aurreskuan dantzatzen, Ormaiztegin, 2020-09-08. Argazkia: Josu Garate – Dantzan CC-by-sa

Eusko Jaurlaritzaren Kanpo Harremanetarako zuzendaritzaren eskariz diasporaren aurreskua koordinatu zuen Dantzan elkarteak eta hango eta hemengo dantzariek osatutako soka horretan izan ziren euskal ordezkari Miren Hazas dantzaria eta Jose Migel Laskurain txistularia, Gari Otamendi añorgarrarekin batera. 

https://dantzan.eus/bideoak/diasporaren-aurreskua-2020/embed
  • Urria: Kezkako argazkien erakusketa Eibarko Klub Deportiboan

Eibarko Klub Deportiboko Argazkilaritza taldearen eskutik, Kezka dantza taldearen argazki-erakusketa izan da ikusgai Deportiboan bertan. Azken hiru urteotan Kezkak egindako dantza-ekitaldietako argazkien hautaketa jaso du erakusketak. 

Kezka argazki erakusketa Eibarko Klub Deportiboan 2020
Kezka dantza taldearen argazki erakusketa Eibarko Klub Deportiboan, 2020-09-30.
  • Urriak 21, asteazkena: Ilustrazioa eta dantza, Bergarako Laboratorium museoan

Dantzak eta ilustrazioa nola elkartu ziren Euskal Herrian azaltzeko hitzaldi-dantzatua eskaini genuen Bergarako Laboratorium museoan, eta Bergarako Musika Eskolako ikasleekin batera, Quico Puges musikari katalandar-eibartartua, eta Ainhoa Larrañaga eta Oier Araolaza dantzariak aritu ginen soka-, arku- eta kontra-dantza batzuk eskainiz azalpenen osagarri.

Bergara Laboratorium dantza ilustrazioan
Dantza ilustrazioan hitzaldi-dantzatua Oier Araolaza eta Quico Puges-ekin Bergarako Laboratorium-en, 2020-10-21.
  • Abenduak 3, osteguna: Roberto Perezi omenaldia Burgoseko epaiketaren urteurrenean

Frankismoaren amaieraren hasiera irudikatzen duen Burgosko epaiketa gertatu zela 50 urte bete diren honetan, horren inguruko ekitaldia antolatu zen Eibarko Coliseo Antzokian eta bertan, epaiketaren aurreko manifestazioan parte hartzen ari zela poliziak hil zuen Roberto Perez gazte eibartarrari eskainitako omenaldia agurra dantzatu zuen Kezkako Ane Muguruza dantzariak, Andoni Altzibar, Josu Agirre eta Iñaki Barua musikarien txistu eta danbor doinura.

Roberto Perezi omenaldia
Burgozko prozesuaren 50. urteurrenean, Roberto Perez-i omenaldia Eibarko Coliseo antzokian, 2020-12-03. Argazkia: Gorka Errasti.
  • Abenduak 9, osteguna: Victoria Eugenia, Donostia, Xabier Leteren omenaldia

 Xabier Lete zendu zela 10. urteurrena gogoan hainbat ekitaldi antolatu dira eta horien artean zen abenduaren 9an Donostiako Victoria Eugenian egindako ekitaldia, idazle, musikari eta dantzarien parte hartzearekin. Ez dok Amairuren garaian Baga, Biga, Higa sentikarian sortzaile guztiak mutil-dantzaren doinura eszenaratzen ziren dantzaldia gogoan, Argia dantzari taldearen eskutik eszenaratu zen mutil-dantzan izan ginen Kezkako zenbait ordezkari.

Ni Lete naiz
Mutil-dantzak Ni Lete naiz ekitaldian, Victoria Eugenia antzokia, 2020-12-09.
  •  Abenduak 9, osteguna: Urpekarien urteurrena eta bultzatzaileei omenaldia

Urtea hasi bezala, Eibarko Klub Deportiboko urpekarien batzordearen 50. urteurrena ospatuz bukatu zen guretzat, eta batzorde horretan urte guzti hauetan bultzaka aritu diren Arrate Eraso eta Javier Escuderori eskaini zitzaien omenaldian agurra dantzatu zuen Jone Lahidalgak, Andoni Altzibarren txistuaren eta Iñaki Baruan atabalaren doinura.

Eibarko Klub Deportiboko Urpekarien sailak 50 urte
Aurreskua Eibarko Klub Deportiboko Urpekarien batzordearen antolaketan 50 urtez aritutako Arrate Eraso eta Javier Escuderori, Coliseo Antzokia, Eibar, 2020-12-09.

10. Zapaltzen dugun lur-zorua

Irailean ikusi genuen Portalea Kultur Etxean erabiltzen dugun dantza-gela “txiki” geratu zitzaigula. Batetik, talde txikiagoetan aritzeko bigarren gela bat beharko genuelako. Bestetik, talde handiagoetan aritzeko metro karratu gehiago behar genituelako. Kultur Etxe alboan libre zegoen lokal bat ikusi eta alokatu egin genuen. Kezka Garajea deitzen diogu orain beste espazio honi, garajeetan erabiltzen den moduko atetzarra baitu eta hori goraino altxatuta aritzen garelako bertan aire zirkulazio egokia bermatzeko.  

Kezka garajea lurra jartzen
Egurrezko lur-zorua jartzeko lanak Kezka Garajean, 2020-12-05. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea CC-by-sa.

Kalearen alturan egonik eta atea zabal zabalik, entseguan ari garela espaloitik pasatzen diren herritarrak ezin saihestu barrura begiratzea eta dantzan dabilen taldearekin harritzea. Auzoko bizilagun batzuk agurtu gaituzte entseguetan eta baita txalotu eta eskertu ere, auzoari alaitasuna, musika, bizitasuna, dantza ematen diogulakoan.

Kezka garajea lurra jartzen
Egurrezko lur-zorua jartzeko lanak Kezka Garajean, 2020-12-05. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea CC-by-sa.

Lurra gogorra du baina Kezka Garajeak eta dantzarako egokitu beharra ikusi dugu. Horrela, aislantea eta egurrezko geruza jarri diogu 2020an eta linoleoa 2021ean.

Kezka garajea lurra jartzen
Egurrezko lur-zorua jartzeko lanak Kezka Garajean, 2020-12-05. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea CC-by-sa.

Tarte bat hartzen badugu sarrera bat egingo dugun lurra dantzarako egokitzeko egin ditugun hobekuntza lanak azalduz. Oraingoz lehen ekinaldiko argazkiekin utziko dugu.

Kezka garajea lurra jartzen
Egurrezko lur-zorua jartzeko lanak Kezka Garajean, 2020-12-05. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea CC-by-sa.
Kezka garajea lurra jartzen
Egurrezko lur-zorua jartzeko lanak Kezka Garajean, 2020-12-05. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea CC-by-sa.

Dantza kinka larrian jarri duen urte berezi honetan dantzan jarraitzeko ilusio eta gogoa ez ditugula galdu erakusteko, hona hemen dantzan jarraitzeko gure oinei egokitu diegun lur-zorua.

Kezka garajea lurra jartzen
Egurrezko lur-zorua jartzeko lanak Kezka Garajean, 2020-12-05. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea CC-by-sa.
Kezka garajea lurra jartzen
Egurrezko lur-zorua jartzeko lanak Kezka Garajean, 2020-12-05. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea CC-by-sa.
Kezka garajea lurra jartzen
Egurrezko lur-zorua jartzeko lanak Kezka Garajean, 2020-12-05. Argazkia: Oier Araolaza – Kezka dantza taldea CC-by-sa.