Hileko artxiboak: urtarrila 2008

San Antonetako soka-dantza

Aurten San Anton eguna urtarrilaren 17an tokatu da eta hurrengo igandean, hilaren 20an, ospatu ziren Eibarko Azitain auzoan San Anton jaietako ekitaldi gehienak, soka-dantza barne. Urtero bezala Kezka dantza taldeko dantzariok auzotarrekin batera atera eta dantzatu dugu San Antonetako soka-dantza.

Eguneko lehen ekitaldia 11:00etako meza nagusiarekin batera hasi zen. Bertan, nekazal produktuen eta animalien bedeinkatzearekin batera Jaunaren aurreko ezpata-dantza dantzatu zuen Oier Ibarbiak. Meza bukatu ostean hasi zen soka-dantza. Soka auzotarrek osatu zuten eta aurreskulari eta atzeskulari lanetan Oier Ibarbia eta Oier Araolaza aritu ziren. Zerbitzariak berriz Luken Aranburu eta Joseba Aranzabal izan ziren.2008-01-20_SanAntonAzitain_AU 116

Eguraldia lagun izan genuen, hotz baina eguzkitsu, eta gainera auzotarrek eskainitako salda bero beroarekin prestatu genuen gorputza dantzarako. Eguna borobiltzeko, zer esanik ez aurten ere ez garela esku hutsik itzuli etxera, eta ez koko-eskean ibili ginelako, ez baigenuen horren beharrik izan berriz ere otarra etxera eramateko.

Koko-jantzi, koko-eguna eta koko-abarrekuak

Eibarren
mozorrotzeari koko-janztea esan izan zaio. Toribio Etxebarriak karnabalak,
koko-jantzi eta koko-marruen inguruan jaso zituen aipamenetako batzuk eta
Eibarko hiztegian bildutako beste batzuk ekarri ditugu hona. Horietako batzuk
agertuko dira datorren larunbatean aterako ditugun koko-dantzetan.

KOKO-EGUNA. Carnaval.
Aratoste eguna
¿Koko-eguna al da ba gaur
orretara janzteko?
 

KOKO JANTZI. disfrazar(se).
Bazoiaz aurten koko janztera?
(TE). / Karnabal aurreko astian, eguenian, Eguen Zuri izeten zan. […].
Jentiak biharra eitten eban, baiña gurasuei gustatzen jakuen umiak
jaztia basarrittar, ta antxiñako andra zaharren zerekin. Ta tanboliña
arratsalde guztian joten egoten zan, ta dantzan. […] Koko jantzitta,
haixe izaten zan koko jaztia. (TZ).
 

KOKO-JANTZIXA. Disfraz.
Badira urte guztian koko-jantzixa
erabiltzen dabenak
. [Hay quienes llevan disfraz todo el año.]
 

KOKO-MOKO JANTZI (Ad.)
disfrazar(se). Sin. koko jantzi.
 

KOKO-MARRUA. Ente de
fantasía con que se asusta a los niños.
¡ Ixildu zaittez, Koko-marruak
eruango zaittu ba bestela!
¡ [Calla, que si no te va a llevara
el koko-marro.]
 

KOKUA. 1. Se dice en
primera acepción de los insectos, y por extensión de todo ser viviente
de reducidas dimensiones. Kokuak dira milla eta milla bidar arraza
geixago, friztixa azixak baño.

2. Persona disfrazada o con indumento extravagante. Oingo urtian
koko gitxi ibili da Aratostietan. [
Este año ha habido pocos disfrazados.]
 

MAMARRUA. Umiak bildurtzeko
erabiltzen dan personajia. [El coco con que se asusta a los niños.]
¡Ixildu zaittez, mamarrua dator bestela!
[¡Cállate, que sino
viene el coco!]

Eta
bukatzeko Toribio Etxebarriaren bi esaldi, gure koko-dantzak prestatzen ibili
garen bitartean behin eta berriz bidera atera zaizkigunak:

  • Aratostietarako,
    makilla dantzia ikasten dabiz gazte mordo bat
    . (TE)
  • Aratostietan
    nahikua da arpegixa baltzittutzia koko agertzeko.
    (TE)

Koko-moko saria bete moko…

Baserriz-baserri ibiliko gara koko-dantzan eta
koko-eskian, eta baserri bakoitzian saria, otarra, pasatuko dugu. Horretarako
Eibarren karnabaletan antzeko egoeraren batean erabili izan zen kanta erabiliko
dugu. Mikel eta Mireia Otzerinjauregik Eibarko kantuak liburan argitaratu zuten
Rosario Altzerrekari jasotako kanta hori.

Koko-moko,
zaria bete moko.
Gibel, gibel,
afarittarako.
Dirua baneuka,
patrikarako.

<!–[endif]–>

Estrofa
horri beste bat gehituko diogu, otarra betetakoan, agur esan eta hurrengo
baserrirako bidea hartzeko.

Hala, hala,
hauxe karnabala!
Goazen, goazen
gosetu ein garala.

Hau etxiau luze
gorde daixala!