Kezka Dantza Taldea

Pasa den asteburuan ospatu dira Santa Kurutzeko jaiak Euskal Herriko hainbat herritan, eta tartean Eibarko Santa Kurutzeko auzoan ere bai. Honekin batera, Eibarko Arrate auzoan, urtero bezala, letaniak ospatu dira. Usartza txistulari taldeko kideak izan ditugu bietan dantzariei musika jartzen.

Igandean, maiatzaren 4an, 11tako mezaren ostean egin genuen Santa Kurutzeko auzotarrekin osatutako soka-dantza. Aurreskularia Aiert Ibarbia izan zen eta atzeskularia Ander Fernandez. Zerbitzari lanetan Unai Agirre eta Luken Aranburu aritu ziren.

Letaniak Arraten

Igandean baita ere, eta ordu berean, Arraten Letaniak ospatu ziren. Aurten gainera, Arrateko Ama Birjina berriztuaren irudia erakutsi zitzaien eibartarrei. Prozesioan Ama Birjinaren ondoan izan zen Enrike Izagirre eta ohi bezala agurra dantzatu zion Ama Birjinari santutegira itzultzean.

• Soka-dantza Santa Kurutzen 2008 [argazkiak]
• Letaniak Arraten 2008 [argazkiak]
  

Utah-ko Unibertsitatetik Euskal Herrira dantzak ikastera etorri izanak jakinmina piztu zuen komunikabideetan eta besteak beste telebistatik ere zenbait dei jaso genituen. ETBko Postdata eta albistegietan eskaini dira erreportajeak eta bideo horiek ekarri ditugu hona.

Xabier Zaldua etorri zitzaigun Postdatatik eta programak irauten dituen hiru minutuei zukua ateratzeko ahalegin berezia egin zuen.

Albistegietarako erreportajea prestatzera Amaia Usandizaga etorri zen kamerari eta soinu teknikariak lagunduta. Gaur Egunen eskainitakoa hemen:

Teleberrin ere eskaini zuten Amaia Usandizagak prestatutako erreportajea. Vanessa Sanchez aurkezleak eman zion sarrera erreportajeari, eta oker ez bagaude, Vanessa bera ballet dantzaria izana da.

Hona hemen Teleberriko bideoa.

Arrateko zelaian soka-dantza eginez ospatu dugu Kezka dantza
taldeko kideok Klub Deportiboko dantza taldearen 50. urteurrena.

1958ko apirilaren 13an egin bezala, 50 urte beranduago, Eibarko Klub Deportiboko dantza taldeak Arraten egin du emanaldia. Eguraldi iragarpenak ez ziren onak, baina espero baino giro hobea egin du Arraten eguerdirarte.
 

Eguerdiko 13.00ean, Kezka dantza taldeko dantzariak Arrateko zelaira atera gara eta soka-dantza dantzatu dugu. Lehenengo soka mutilek atera dute, eta desafio eta neskeri dantzatuta agurraren ondoren, bigarren soka neskek atera dute zelaira. Kezkako txistulariak, Andoni Altzibar, Iñaki Barua eta Felix Elortza, aritu dira musikari lanetan. Bukatzeko Adolfo eta Inmaren trikitixaren doinura egin dugu fandango eta arin-arina. Azken kalejira eta denok bazkaltzera!

Igandean 50 urte dira Eibarko Klub Deportiboko dantza taldeak lehen emanaldia egin zuela. Arraten izan zen estreinua eta igandean Arraten izango gara urteurrena ospatzen.

1958ko apirilaren 13an egin zuen estreinaldi ofiziala Eibarko Klub Deportiboko dantza taldeak. Finalista eguna ospatu zen Arraten eta hilabete batzuk lehenagotik Gregorio Santa Cruz-en esanetara ensaiatzen ari zen taldearen aurkezpen ofiziala izan zen.



Igandean, apirilak 13, beteko dira 50 urte lehen emanaldi hartatik eta urteurren hori gogoratzeko eta ospatzeko, egungo Klub Deportiboko dantza taldea, Kezka, Arratera igo eta emanaldi bat egingo du bertan.

Urteurrena lanez lepo

Proiektuz eta lanez lepo harrapatu gaitu 50. urteurrenak eta horregatik propio urteurrenari begira ez dugu momentuz ekitaldi askorik prestatu beharrik izan. Aratusteetan egin dugun koko-dantzen estreinaldia, Utah-tik jaso dugun bisita, Axeri-boda-ren estreinaldia, Euskal Jaira begira prestatzen ari garen dantza jaialdia, York-era egingo dugu irteera, eta Eibarren eta inguruko zenbait herritan egingo ditugun emanaldiekin, nahikoa urteurren daukagu momentuz. Urteurrena ospatzeko modu hoberik ez dugu ikusten gainera, proiektuz, lanez eta ilusioz beteta. Guzti horregatik igandekoa ekitaldi berezia izango da, xumea, taldean bertan ospatzeko modukoa.

Supermendikute dantzarako gogoz dabil azken aldian. Azken asteotan birritan jantzi ditu dantzarako abarketak eta txapela.

Maiatzean York-era joango garela dantzara argitaratu da prentsan eta horrekin lotuta etorri da Supermendikuteren azken biñeta.

Aurreko astean Utah-tik etorritako dantzariek eman zioten bidea:


Lehendik ere dantzari hasita zegoen Supermendikute:

Eskerrikasko Supermendikute!!

Aurreikusitako dantza guztiak eta gehiago ikasi dituzte Utah-tik etorritako dantzariek Eibarren. Hamar egunez izan ditugu gurekin. Traturako atseginak eta esker onekoak eta lanerako, alegia, dantzarako azkarrak. Gipuzkoako agurra, azeri-dantza, makil txikiekikoa eta uztai txikiena, eta Zuberoako barrikada, satan-dantza, aitzina pika eta godaleta ikasita itzuli dira Utah-ra. Baita fandango eta arin-arina ere, estilo bizi eta amerikarrean!

Urratsak eta koreografia lehen begiratuan harrapatu dituzte. Karakterra, estiloa, zailagoa izan da, dantza klasikoaren estiloa oso barneratua baitzuten, baina ahalegin handia egin dute horretan ere eta azken egunetarako alde handia antzematen zitzaien. Ez diote lanari ez nekeari beldurrik, eta minutu bat lehenago ikasitako dantza berria bakarka egiteko inolako arazorik ez dute.

Utah-ko Unibertsitatean ballet ikasketak egiten ari dira. Lau urteko diplomatura bat lehenengo eta beste bi urteko lizentziatura gero. Ikasketak bukatutakoan dantzari profesionalak izango direla argi dute Eibarrera etorritako dantzariek. Estatu Batuetan hainbat dantza konpainia daude, eta horietako batean sartzeko probetara aurkeztea da beraien asmoa.

Irakaslearen jakinmina

Utah-ko Unibertsitateko ballet ikasketa horietan karaktere dantzen irakasle den Richard Wacko-ren eskutik etorri dira Euskal Herrira. Ama norbegiarra eta aita errusiarra ditu, Kanadan jaio zen eta Errusian egin zituen dantza ikasketak. Errusiako dantza konpainia profesional bateko dantzari zela Europan barrena biran zegoela Euskal Herrian ere emanaldiak eskaini zituen Wackok orain 20 urte inguru. Bilbo eta Donostia ezagutu zituen, eta euskal dantza batzuk aurrez-aurre ikusteko aukera izan zuen. Harridura eragin zion ikusitakoak, aurretik ezagutzen zituen dantzekin zerikusi gutxi zutela iruditu baizitzaion.



Urtero munduko bazterren batera jotzen dute Utahko Unibertsitateko ikasleek beren formazioa osatzeko. Aurten Euskal Herrira etorri eta euskal dantzak ikasi behar zituztela pentsatu zuen Richard Wackok. Ohitura duten bezala eta Unibertsitateko talde bat izanik euskal unibertsitateetan hasi zen pareko irakasle, sail edo ikasketen bila. Baina putza. Euskal Herrian unibertsitatean ez dago dantzaren arrastorik. Ordezko bila jo zuten gugana eta horrela jarri ginen harremanetan.

Ikastaroa Ikerfolk-ek eman du

Ikerfolk elkartea arduratu da ikastaroaren edukietaz. Dantza preklasikoak, alegia, dantza klasikoaren sorreraren aurretikoak izanagatik dantzakera eta teknika akademikoaren zantzuak dituzten errepertorioak izan dira ikastaroaren zutabe nagusiak. Gipuzkoako dantzak eta Zuberoako dantzak hain zuzen ere. Fernando Aristizabal, Iñaki Arregi, Jexux Larrea, Jokin Otamendi eta Garikoitz Otamendi dantza maisuak arduratu dira ikastaro  praktikoetaz, eta Juan Antonio Urbeltz-ek saio teoriko bat eskaini die.

Ikasi eta ikusi

Ikastaroan ikasten ari ziren dantza batzuk zuzenean dantzatuak ikusteko aukera izan dute. Martxoaren 16an, igandean, Arrokiagan izan ginen Atharratze eta Alozeko gazteek emandako maskarada ikusten. Bezperan hasi zen ikastaroa eta Zuberoako dantzak ikasten eman zuten larunbat goiza, beraz, Zuberoara iritsi orduko ezagunak zitzaizkien antrixatak, frejat, pas fracaise edo muxeta moduko urratsak. Maskaradetan ikusleek ere jauziak dantzatzeko aukera izaten dutenez, horretarako prestatuta joan ziren Arrokiagara Utah-ko dantzariak. Larunbatean bost minututan ikasi zuten Aitzina Pika jauzia, eta goizeko barrikaden ondoren eta arratsaldeko emanaldiaren ondoren ere dantzatzeko aukera izan zuten.

Bralea dantzatzeko ikusleak bildu zituzten plazara maskaradariek, eta haien artean bai Eibar eta bai Utah-ko dantzari batzuk ere aritu ziren zuberotarrekin eskuak emanda jauziaren soka-dantzan, bralean eta karakoiltzian.

Haritz eta Kezka

Portalean egin diren dantza klaseetan kezkako dantzari batzuk izan dituzte lagun astean zehar, eta horrez gain astearte iluntzean, Elgoibarko Haritz eta Eibarko Kezka dantza taldeek emanaldia eskaini zuten Hezkuntza Esparruko antzokian Utahko dantzarientzat. Gipuzkoako brokel-dantzaren sortako zenbait dantza, soka-dantza, Durangaldeko dantzari-dantzaren zenbait dantza eta fandango eta arin-arinak ikusi ahal izan zituzten. Olatz Arriola, Itziar Korta eta Iñaki Barua aritu ziren txistu eta danborrakin eta Adolfo Jainaga eta Eneritz Aranburu trikitixa eta panderoarekin. Horiekin batera, Añorgatik etorritako Otamendi anai-arrebek (Jokin, Lierni eta Garikoitz) doinu zahar batzuk jo eta dantzatu zituzten.

Argazkia tamaina handian ikusi

Dantza-klase, hitzaldi eta emanaldiez gain, Euskal Herriko txoko batzuk (Bilbo, Donostia, Deba, Getaria, Eibar -baita Arrate ere-, Arrokiaga...) ezagutzeko aukera izan dute. Jatekoarekin dantzan beste gozatu dute.

Bisitak komunikabideen arreta piztu du eta saiatu gara hori aprobetxatzen aldarrikapen txiki batzuk egiteko. Alegia, Utah Unibertsitatetik euskal dantzak ikastera hona datozen bitartean, Euskal Herrian unibertsitatean ez dagoela euskal dantza ikasketarik egiteko modurik, eta gainera, hemengo unibertsitatetik ez direla inoiz ondare eta euskal ezagutzaren alor honekin interesatu. Berria, DV, Correo, Noticias de Gipuzkoa eta Deian jaso dute bisitaren berri, Herri Irratia, SER eta Radio Euskadin egin dizkigute elkarrizketak eta ETBko albistegietan ere egin dute erreportaje bat. ETBko postdata programarako ere grabatu zituzten irudiak eta elkarrizketak eta baliteke aste honetan ematea.

Utah-n bai ondo!

Horrela ibila gara hamar egunez. Beraiei esan diegun bezala zorte handia dute, dantza ikasketak unibertsitatean egiteko aukera dutelako eta Richard Wacko moduko irakasle argi eta irekien eskutik ez dantza klasikoa bakarrik, baizik eta munduko bazter desberdinetako dantzakerak ezagutzeko aukera dutelako. Utah-tik etorri dira Euskal Herrira ikastera, baina guretzat ere lezio ederra izan da. Eskerrikasko!

• Utah-koak Euskal Herrian [argazkiak]
• Haritz eta Kezkaren emanaldia [argazkiak]
  

Utah-ko Unibertsitateko 18 dantzari Eibarren izango ditugu datozen egunotan euskal dantzak ikasten. Salt Lake Cityn, unibertsitateko irakaslea den Richard Wacko eta bere 17 balet ikaslek euskal dantzen ikastaro trinko bat egingo dute Eibarren datozen 10 egunotan.

Gipuzkoa eta Zuberoako dantzak

10 egunez Zuberoa eta Gipuzkoako dantzen ikastaro trinkoa jasoko dute Utah-ko dantzariek. Ikerfolk elkarteko dantza-maisuak izango dira ikastaroaren arduradunak. Iñaki Arregi, Jexux Larrea, Fernando Aristizabal, Jokin Otamendi eta Garikoitz Otamendi izango dituzte irakasle. Horrez gain Juan Antonio Urbeltz-ek ikastaro teoriko bat eskainiko die.

Dantza ikastaroa osatzeko, zenbait dantza tradizional zuzenean ikusteko aukera izango dute. Zuberoako maskaradak bertatik bertara ikusteko aukera izango dute, martxoaren 16an Arrokiagara hurbilduko baitira Aloze eta Atharratzeko gazteek emango duten maskarada ikustera. Martxoaren 18an berriz Elgoibarko Haritz eta Eibarko Kezka dantza taldeek Gipuzkoa eta Bizkaiko dantza sorta bat dantzatuko dute Utah-ko dantzarientzat.

Richard Wacko

Ukrainiako Dantza Eskola Nazionalean, Alberta Ballet School-en, Kiev-eko Virsky Estatu Eskolan eta Montreal-eko Errusiar Baletetan osatu ditu dantza ikasketak Richard Wacko-k. Ukrainako Cheremosh Dantza Konpainiaren zuzendari artistikoa izan da, eta Kanada eta Estatu Batuetako hainbat dantza konpainiatan koreografo gonbidatua izan da. Gaur egun Utah-ko Unibertsitatean dantza irakaslea eta bertako Character Dance Ensemble-aren zuzendaria da.

Character Dance Ensemble

Utah-ko Unibertsitateko Balet Sailaren talde bat da Character Dance Ensemble (CDE). Karaktere dantzetan espezializatuta dago, alegia, eszenarako egokitu eta estilizatutako folklore dantzetan. Azken urteotan Beijing Dance Academy, Royal Ballet School-en Londresen, Vancouver-ren eta San Petersburgon izan dira dantza eskolak jasotzen. 2008an Euskal Herria eta euskal dantzak aukeratu dituzte beraien formazioa osatzen jarraitzeko.

Martxoaren 14tik 23ra izango dira Euskal Herrian Utah-ko Unibertsitateko ikasleak. Eibarko Hezkuntza Esparruan hartuko dute egoitza eta Portalea Kultur Etxeko dantza gelan hartuko dituzte dantza eskolak.

aixerixak bustitzeko euria. Eta bai busti ere Arriagan. Azeriak batetik eta bestetik atera eta dantzatu ziren Axeri-boda-ren estreinaldian. Kezkako dantzari koadrilla batek parte hartu zuen Urbeltzen ikuskizun berrian Haritz, Duguna eta Argiako dantzari-lagunekin batera.

Eskerrak Dugunakoei (eta batez ere Arkaitz Karrikari) argazkiagatik!

Emanaldiaren kritika batzuk argitaratu dira:

• Azerien dantza apoteosikoa, Jesus Mari Begoña
• Urbeltz triunfó con 'Axeri boda', Iratxe de Arantzibia
• Minotauros en el Arriaga, Alvaro Bermejo
  

Baserriz-baserri koko-dantzekin eta koko-eskean ibili ondoren hurrengo astean kaldereroak iritsi ziren Eibarrera beste behin ere. Barixaku erregularrean edo aratosteetako ostiralean izan ohi dira Eibarren kaldereroen dantzak eta abestiak entzuteko eta ikusteko aukera, eta hala izan zen aurten ere. Kezka dantza taldeak antolatuta ...eta kitto! euskara elkartearen laguntzaz antolatuta Eibarko hainbat talde eta lagun izan ginen kaldereroen etorrera ospatzen.

Urkizuko parkean, arratsaldeko 19:30tan elkartu ginen denok: Kezka dantza eskolako ikasleak, taldeko dantzariak, Ustekabe fanfarrea, Jainaga trikitixa eskolako ikasleak, Txolarte eta Lagun artea elkartekoak, Untzagako zaharren egoitzakoak eta aurtengo konpartsa berria: Ikasten kalean kantuz elkartekoak. Pantxika astoa ahaztu gabe noski.

Ustekabe fanfarrearekin entsegua egin ostean 20:00tan abiatu ginen Urkizuko parketik Untzagara bidean.Tartean dantzan eta batez ere kaldereroen ohiko abestiak kantatuz ibili ginen denok. Urkizutik Untzaga plazarako bidean gurekin batera elkartu zitzaizkigun hartza eta domadorea, eta orduan hasi ziren komeriak beti bezala: umeen izu eta garrasiak, domadoreak hartza ezin kontrolatu eta umeak eta ez hain umeak ihesian... Hartzaren hatzaparretatik ez zen ia inor libratu...

21:00ak aldera, Untzagara iritsi bezain laster, euria hasi zuen, baina aurten, beste urtetan ez bezala, koko-eskean ibili garelako edo, karpa haundi bat genuen zain euritik babesteko.  Bertan burutu genituen azkenengo abesti eta dantzak Ustekabeko kideek aratosteetako pregoia irakurri ondoren.

Abestu, dantzatu eta afari-merienda goxoa egin ondoren bukatu ziren hangoak. Kanpoan euria barra-barra ari zuen, ez zuen ematen atertuko zuenik, ezta festak etengo zuenik ere...

• Kaldereroak Eibarren 2008 [argazkiak]
  

Urtarrilak 26 zituen, larunbata, eta goizeko 7.30etan Portaleko ate aurrean geunden 40 lagun, bizi-bizi, erne, urduri samar. Ordu horretan ireki behar zigun kultur etxeko atea udaltzainak, baina zentralera 2-3 aldiz deituta ere, ia 8.00ak ziren kotxe-patrulla agertu zenerako. Txulo asko atera ziren kotxetik eta entzutekoak zituztela jakinda zaunka hasi zitzaizkigun ezer baino lehen. Horixe izan zen egun eder hartako gurutze bakarra. Hortik aurrerakoak irriparrearekin gozatzekoak izan ziren.

Merkatu plazara 8.30etan agertzekoak ginen, baina udaltzainaren laguntzarekin 15 minutu berandu iritsi ginen. Jende multzo polita geneukan zain eta baserritarrak beraien postuetan. Ikusleentzat bezala guretzat ere estrainekoa zen, eta urduri eta poz-pozik egin genuen lehen koko-dantza.

 
Eguzkiaren lehen printzekin iritsi ginen Barrundira, lehen baserria. Don Eusebiok txapligua bota, Jainaga eta Narbaizak trikitia eta panderoa astindu, eta han joan ginen bidean behera. Koko-dantza, koko-moko kanta eta eskea, eta mamarruek saria pasa ondoren, korneta-hotsarekin ospa hurrengora.

Barrundin ohetik atera genituen gazteak, Arexitan ikaraz geratu ziren umeak, Narrukoak kozkortuta daude baina halere erne, Gaztelun oraindik ulertu ezinda dago baserritarra: ze porru klase darabilte honek kalekumiok?

Baserriz baserri, bidez bide, goruntz egin genuen. Argiñaon gizona ataritik ateratzeko nahikoa lan izan genuen, baina Untzetan dantzarako prest aurkitu genituen andrazkoak. Eta mamarruak lan eta lan, jaso eta jaso. Errenkadan etorri ziren Zelaikoa, Barrentxe, Sanjoangoa eta Arizmendi. Arizmendiguenako etxekoandriak Petra ikusi orduko barrezka hasi eutsi ezinda ezkutatu zen, eta azken aldaparen buruan, ermitañoaren gordelekua aurkitu genuen, Gaztelu.

 
Iñarreko bide-gurutzean ikusle eta jarraitzaile multzo bat geneukan zain, eta hortik San Martin-era. Hori ilusioa San Martin-eko etxekoandreak. Martin perratzaileak dantzara atera eta pozik bera! Mendigoitiko tunelaren beste aldean aho-gozagarriak genituen zain, Lezetan atari ederra eta Asola-berrin parada y fonda. 11.30ak jota ziren, gosetuta eta egarrituta geunden, eta hamaiketako bikaina eskaini ziguten bertakoek.

Indarberrituta Sumendixa baserri bikotzean goizeko emanaldi jendetsuena egin genuen, prentsa grafiko eta guzti!! Altzubarren-en ere barruraino pasa arazi gintuzten, eta sukaldeko mahai hustu ondoren, Lazaretora. Lezetabeletxe eta Arrateko bidean Biriñaoko baserritar gazteak, Eskaregi-errotan lotsarazi genuen emakumea eta Itsason sorpresa. Ohi bezala zaratatsu, txapligo, ezkila eta oihuekin iritsi ginen, baina etzen inor ageri atetik. Leihoan antzeman genuen etxekoandrea, baina irtetetzeko imintziorek egin ez zuenez hasi ginen dantzan. Bukatzear geundenean agertu zitzazkigun bi gizon, gaztaiz betetako poltsa eskuan! Mugitzabarrin azken aurrekoa eginda iritsi ginen Kantabriara, 14.00ak ondo jota. Azken dantza egin eta deskantsua eta otordua, beharra genuen!!

Zestero-ko baserritarrak andrea gaixorik zuela eta Kantabriara ekarri zigun otar eder bat. Kostata altxatu ginen mahaitik eta Gorostara abiatu binen. Gorostagaineko gizona lotsarazi genuen, eta Gorostabeñan kafia hartu ondoren, errieta entzun genuen Gorostazpikoan. "Hola ez, hola ez. Karnabalak datorren astian dira!" bota zigun etxekoandreak.

Iturraon berriz ere meriendatuta jaitsi ginen eguneko azken baserrira. Kuadrilla ederra genuen zain Mandiolaazpikoan, eta otarra ere demasa, baserri gehienetan bezala.

Iluntzen ari zen kalera jaitsi ginenerako. Mauxitxa zain genuen eta txarangaren indarrak kontajiatuta jo eta ke jardun genuen koko-dantzan Toribio Etxebarria, Untzaga eta Kalbetonen. Jendea erruz pilatu zitzaigun inguruan eta nekea eta egun osoko dantzaren eromena nahastuta bukatu genuen koko-eguna.

Eguneko gora-beherak aipatu ostean, koko-jantziak aurkeztuko ditugu jarrian. Koko-dantzariak eta koko-marruek osatzen dute taldea.

Koko-dantzariak


Buruzagia

Koko-marruak
Mamarruak


Burburixuak

Masustak

Aixerixak

Hartza

Maria

Batista kojua eta Arraguetako Ama Birjina

Don Eusebio eta Petra


Kattalin eta Manuela


Martin perratzailia


Sasikartia


Jainaga eta Narbaiza


Mauxitxa


Hala hala
Hauxe karnabala, goazen-goazen gosetu ein garala kantatzen genduan baserrixetatik juterakoan, eta mamarruak otarra bete eta bete. Demasekua izan zan baserritarren erantzuna eta eskertu nahixa. Letxugak, babak, oilaskoak, konejua, intxaurrak, azak, patxaran, gaztaiak, urrak, patatak, txakolina, arrautzak (zientua!), porruak, porruak, porruak... Izugarria izan zan. Demaseko bazkaria egin genduan jasotako guztiarekin. Baserritarrekin zorretan geratu gara, eta pentsatu dogu datorren urtian beste bisita bat egitea! ;-)

Bukatzeko aipamen bereziak. Batetik eskerrak koko-nduktoriei (falta dana erretratua ateratzen ari zan!). Bestetik azken orduko kontuekin koko-dantzetara etorri gabe geratu ziran bixeri datorren urtian aitzaki hobiak topatzeko! Eta azkena, koko-jantziak prestatzen ibili diranentzat. Eurek bakarrik dakite zenbat ordu, zenbat joan etorri, eta zenbat lan eman duten prestaketa lanek. Masusta fotografua eta sasikartia, biba zuek!



Fernando Retolaza, Felipe Loyola eta Arantza Uriguenek egindako argazki sorta osoa ikusteko:

• Koko-eskea eta koko-dantza 2008 [argazkiak]